HTTP, HTTPS và mã trạng thái (status code) là gì?

Bạn chắc đã từng gặp trang báo lỗi "404 Not Found". Con số đó không phải ngẫu nhiên — nó là một mã trạng thái HTTP, cách máy chủ "báo cáo" kết quả xử lý yêu cầu cho trình duyệt.

HTTP là gì?

HTTP (HyperText Transfer Protocol) là "ngôn ngữ giao tiếp" chuẩn giữa trình duyệt và máy chủ web — quy định cách gửi yêu cầu, cách trả lời, định dạng dữ liệu. Mọi trang web đều giao tiếp qua HTTP (hoặc phiên bản an toàn hơn là HTTPS).

HTTPS khác HTTP ở điểm nào?

HTTPS là HTTP được mã hoá bằng SSL/TLS (đã giải thích ở bài "Tên miền, DNS, SSL là gì?"). Dữ liệu truyền qua HTTPS không thể bị đọc trộm giữa đường, trong khi HTTP truyền dưới dạng văn bản thô — ai chặn được đường truyền cũng có thể đọc được nội dung.

Mã trạng thái (status code) — "báo cáo" của máy chủ

Mỗi khi máy chủ trả lời một yêu cầu, nó luôn kèm theo một mã số 3 chữ số. Các nhóm mã phổ biến:

• 2xx — Thành công. Ví dụ 200 OK: yêu cầu xử lý thành công, đây là mã bạn muốn thấy nhất (dù không hiển thị ra màn hình).
• 3xx — Chuyển hướng. Ví dụ 301 Moved Permanently: trang đã chuyển sang địa chỉ khác vĩnh viễn.
• 4xx — Lỗi từ phía người dùng/yêu cầu. Ví dụ 404 Not Found: trang không tồn tại; 403 Forbidden: không có quyền truy cập.
• 5xx — Lỗi từ phía máy chủ. Ví dụ 500 Internal Server Error: máy chủ gặp lỗi khi xử lý, thường do code hoặc cấu hình sai.

Vì sao người quản trị website cần biết những mã này?

Khi website gặp vấn đề, mã trạng thái là gợi ý đầu tiên để chẩn đoán: lỗi 404 nghĩa là cần kiểm tra đường dẫn (link bị sai hoặc trang đã xoá), lỗi 500 nghĩa là cần xem log lỗi phía máy chủ/code, lỗi 403 nghĩa là cần kiểm tra lại quyền truy cập file/thư mục.